Bukharin: Materialismoa eta idealismoa filosofian

 

 

—Nikolai Bukharin—

Materialismo historikoaren teoria

MATERIALISMO DIALEKTIKOA

Materialismoa eta idealismoa filosofian: objektibotasunaren arazoa

Itzulpena: trotskistak.blogspot

(...)

J

ainkoak ez du ezartzen giza nahimena, kanpoko kausen eta giza organismo propioaren baldintzen menpe dago. Hemen arazorik handienaren aurrean gaude, milaka urtez gizakien pentsamenduaren kezka iturri izan dena: materiaren eta espirituaren arteko harremanaren arazoa, hau da, kaleko hizkeran adieraztearren, “gorputzaren” eta “arimaren” arteko harremana. Orokorrean, bi fenomeno mota bereizten ditugu. Batzuk hedadura bat dute, espazio bat okupatzen dute, gure zentzuen bitartez sumatu ditzakegu; ikus, entzun, sentitu, dastatu eta usaindu ditzakegu; fenomeno material gisa ezagutzen ditugu. Besteak ez dira espazioan hedatzen, eta ezin dira, ondorioz, sentituak ezta ikusiak izan. Horiek dira, adibidez, giza gogamena, borondatea edota sentsazioak. Baina inork ezin du hauen existentzia zalantzan jarri. Descartes-ek egitate hori giza existentziaren frogatzat hartu zuen, hain zuzen ere. Hortaz, zera esan zuen: “Cogito, ergo sum” (Pentsatzen dut, beraz banaiz). Aldiz, giza pentsamendua ezin da ukitu ezta ikusi; ez du kolorerik eta ezin da zuzenean metrotan neurtu. Fenomeno hauei “psikikoak” edo “espiritualak” esaten diegu. Zein harreman mota ote dago bi fenomeno hauen artean? Zein ote da “gauza guztien printzipioa”: espiritua edo materia? Zein da jatorrizko fenomenoa? Zein oinarrizkoa? Materiak sortzen ote du espiritua edo alderantziz da? Zein harreman mota dago elkarren artean? Horixe da filosofiaren funtsezko arazoa, eta erantzunak zientzia sozialen alorreko arazo anitzei eragingo dio.

Hartu dezagun afera hau ikuspuntu posible guztietatik. Deus baino lehen, onartu behar dugu gizakia naturaren parte dela. Ezin dugu ziurtatu beste planeta batzutan giza-organizazioa gainditzen duen izakirik existitzen ote den, baina planeten kantitatea kontutan hartuz, baliteke hala izatea. Baina guretzat ebidentea da “gizakia” delakoa (Pascal-en “ihi pentsalaria”) ez dela jainkoaren sorkuntza bat, mundutik at dagoena, beste unibertso misteriotsu eta ezezagun batetik proiektatu dena. Natura-zientziek, ordea, gizakia naturaren parte dela eta lege orokor batzuen menpe dagoela erakusten digute. Ezagutzen dugun mundu honi so eginez gero, ikusten dugu fenomeno psikikoak, espiritua delakoaren fenomenoak, fenomeno guztien artean, parte infinitesimal bat besterik ez direla. Badakigu, halaber,  gizakia beste animalia batzutatik datorrela, eta, azken batean, izaki bizidunak Lurrean agertu zirela denbora jakin baten ondotik. Lurra oraindik eguzkiaren antzeko suzko esfera bat zenean, hozte prozesua baino lehenago, ez zegoen bizitzarik bere gainazalean, ezta inongo motako izaki adimendunik. Natura hilaren eboluziotik sortu zen natura organikoa, pentsatzeko gai den forma bat sortu zelarik. Lehenbizi materia existitu zen, pentsatzeko gai ez zena, eta hortik sortu zen materia adimenduna, gizakia, alegia. Hori horrelaxe izan bazen —eta natura-zientziek horrela izan zela esaten dute— ebidentea da materiak espiritua sorrarazi zuela, eta ez espirituak materia. Ez dugu ezagutzen seme-alabarik beraien gurasoak baino lehenago existitu direnik. Espiritua ondoren agertzen da. Beraz, ondorengotzat hartu behar dugu, eta ez aitatzat, gauza “espiritualen” jarraitzaile sutsuegiek nahi duten bezala.

Badakigu, halaber, “espiritua” ez dela agertzen harik eta “materia modu jakin batean organizatu” ez den arte.

Zero batek ezin du pentsatu, hutsik dagoen zerbaitek ezta ere, “espirituak” ezta ere materiarik gabe. Gizakion garunak du —giza-organismoaren parte dena—pentsatzeko ahalmena; eta giza-organismo hau modu ikaragarri konplexuan organizaturiko materia da.

Gainera, bistan da, esandako arrazoiengatik, materia existitu daitekeela espiriturik gabe, baina, aldiz, espirituak ez du existentziarik materiarik gabe. Materia existitu zen izaki adimenduna agertu baino lehenago: Lurra denbora luzez existitu zen bere gainazalean edozein motako “espiriturik” agertu aurretik. Beste era batera esanda, materia objektiboki existitzen da, espiritutik independentea da. Baina “espirituaren” fenomeno psikikoa ez zen inoiz existitu materiarik gabe, modu independentean. Garunik gabe ez dago adimenik, desioak ezinezkoak dira ez badago desiorik sortzen duen organismorik. “Espirituak” harreman estua dauka “beti” materiarekin (soilik Biblian aurkitu dezakegu “espiritua” uretan flotatzen). Beste modu batean esanda, fenomeno psikikoak, kontzientziaren fenomenoak “era jakin batean organizaturiko materiaren propietate bat” baino ez dira, “materia honen funtzio” bat.

Har dezagun gizakia adibidez: Modu delikatu batean organizaturiko kreatura bat da. Deuseztatu, desantolatu, deskonposatu dezagun organizazio hau eta orduan berehala desagertuko da bere “espiritua”. Gizakiek sistema hau berreraikitzeko gai izango balira, giza-organismo hau berriz osatzeko ahalmena izango balute, giza-organismo bat desantolatu eta berriz muntatzeko gai izango balira, erloju baten parteekin egiten dugun moduan, orduan berehala etorriko litzateke kontzientzia. Noski, ez gara oraindik hori egiteko gai. Baina jadanik ikusi dugun bezala, determinismoari buruz eztabaidatu dugunean, “espirituaren” egoera, hots, kontzientziaren egoera, organismoaren egoeraren menpe dago. Organismoa alkoholarekin intoxikatzen badugu, kontzientzia nahastu egingo da, espiritua zabuka ibiliko da. Organismo hori sendatzen bada bere egoera normalera itzuliz (sustantzia toxikoen aurkako antidoto bat hartu duelako, adibidez), orduan espiritua ere modu normalean funtzionatzen hasiko da. Honek argi eta garbi frogatzen du kontzientzia materiaren menpe dagoela, hau da, “existentziak determinatzen duela pentsamena”.

Ikusi dugunez, fenomeno psikikoak modu jakin batean organizaturiko materiaren propietate bat dira. Beraz, zenbait fluktuazio gerta daitezke, materia organizatzeko zenbait forma, eta, hortaz, bizitza mentalaren zenbait forma. Gizakiak, bere garunarekin, organizazio jakin bat du, Lurreko bizitza psikiko perfektuenaren jabe da eta benetako kontzientzia bat du. Zakurrak beste modu batean organizaturik daude, eta horrexegatik beraien psikea eta gizakiarena ezberdinak dira. Zizarea ere modu berezi batean organizaturik dago, eta bere “espiritua”, ondorioz, ikaragarri pobrea da, eta ezin da inolaz ere konparatu gizakiak daukanarekin. Harri batek, adibidez, bere organizazioa dela-eta, materia bizigabe  bat da, eta, beraz, ez du bizitza psikikorik. Psikea izateko materiaren organizazio berezi eta korapilatsu bat behar da. Materiaren organizazio bereziki konplexu bat izatea nahitaezko baldintza da bizitza psikikoa agertu dadin, hau da,  «kontzientzia» izenez ezagutzen dugun bizitza hori agertu dadin. Lurrean, kontzientzia hori azaltzen da soilik materia instrumenturik konplexuenarekin organizatu denean; gizakiaren kasuan: garunarekin.

Hortaz, materiarik gabe ez dago espiriturik, baina materiak ez du espiriturik behar existitzeko; materia espiritua baino lehenago existitu zen, materia modu jakin batean organizatzen denean, bere propietate berezi bat sortzen da: espiritua.

Ondorioz, filosofiaren eremuan, materialismoaren eta idealismoaren arteko erlazioen arazoa ebatzita gelditzen da. Materialismoaren ustez, materia lehenengo gauza da, funtsezko gauza bat; idealismoaren iritziz espirituak du lehentasuna. Materialistentzat, espiritua materiaren produktu bat da. Idealistentzat, aldiz, materia da espirituaren produktua.

Ez da zaila ulertzea idealismoa (existitzen diren gauza guztien oinarria ideiak edo espiritua dela dioen doktrina) kontzepzio erlijiosoaren forma arindu bat dela, eta honen arabera, botere misteriotsu eta jainkotiar bat naturaren “gainetik” dago, eta giza-kontzientzia botere jainkotiar batek sortzen duen txinparta txiki baten gisa kontsideratzen du, eta gizakia bera ere jainkoak hautatutako kreatura bat dela uste du. Ikuspuntu idealistak, ondorioz, absurdo multzo batetara garamatza, sarritan klase menperatzaileen filosofoek seriotasunik handienarekin defenditzen dituzten absurdoak.

—Nikolai Ivanovitx Bukharin, militante boltxebikea: Teoría del materialismo histórico.

Николай Иванович Бухарин

Sobietarrak euskal jesuiten aurka

Burgesiaren txakurrak Loiolan (Gipuzkoa)

BUKHARIN IGNAZIO LOIOLAKOAREN AURKA

[...] L'Ordre des jésuites, cette cohorte d'hommes élus de «l'Eglise

Bukharin / Бухарин

militante» est, après l'Inquisition, l'instrument le plus important de la politique papale. Cet ordre s'est glissé partout, aux gouvernements et jusqu'aux écoles. Pendant un certain temps, son pouvoir se faisait sentir derrière les coulisses de tous les pays. Et aujourd'hui, le nom de « jésuite » n'est-il pas devenu une insulte, un outrage, un terme de mépris ? L'historien J. Boehmer, très favorable au jésuitisme, met à nu l'essence sociale de cet Ordre en écrivant :

«Ses rangs commencent à se compléter presque exclusivement des couches de l'aristocratie du pouvoir, de la richesse et du monde cultivé, il va de soi que, vu ces éléments élus ( ! ! N.B.) de la société, l'Ordre est largement subventionné... Le peuple ne le désire nulle part, bien que partout où l'Ordre a déjà pris racine, le peuple admette qu'il le secourt.»

Ce « secours » consista fréquemment en ce que les fils du peuple furent passés à la roue, eurent bras et jambes arrachés. Ces « éléments élus » de la société, cette « aristocratie du pouvoir, de la richesse et du monde cultivé » avaient à régler le compte de la « populace » !

Mais si, «en dehors», la «compagnie de Jésus» a tenu le pas à la « Sainte-Inquisition », en ce sens qu'en brûlant les « hérétiques » sur les bûchers, elle a tenu à marquer les limites de sa tolérance religieuse, à l'intérieur de l'Ordre, ses théoriciens, et avant tout son fondateur Ignazio de Loiola*, ont « approfondi » cette question à l'extrême. Ils ont érigé la pire prostitution idéologique, la plus vile adulation sans principe, en principe idéologique. Ils ont bâti une organisation dont les membres estimaient le reniement de leur propre conviction comme vertu suprême et, permettez l'expression, comme leur devoir moral suprême.

 

Il a été dit avec juste raison qu'il n'existe au monde aucune scélératesse qui n'ait cherché à se justifier idéologiquement.

Ignazio de Loiola, le roi des jésuites, a développé toute une théorie de la subordination, de la « discipline du travail » ; chaque membre de l'Ordre doit se subordonner à ses supérieurs, « comme un cadavre, que l'on peut tourner de tous côtés, comme une canne qui obéit au moindre mouvement, comme une boule de cire que l'on peut modifier dans sa forme et étirer dans tous les sens...» Ce cadavre se distingue par trois degrés de la perfection : subordination de l'action, subordination de la volonté et subordination de la raison. Si le dernier degré est atteint, si l'homme a remplacé sa raison par l'obéissance absolue en renonçant à ses convictions, alors nous avons devant nous un jésuite à cent pour cent. Cette métamorphose générale en cadavre, principe idéologique et organique de l'Ordre des jésuites, a créé une telle situation de fait que même des jésuites ont été poussés à l'émeute.

—Nikolai Ivanovitx BUKHARIN: Le capital financier drapé dans le manteau papal [‘Ce que dissimule le manteau sanglant et hypocrite du pontifice de Rome!’]

(*): Izena euskal eran eskribitu da blog honetarako.

http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k49945d.r=boukharine.langFR

https://www.marxists.org/francais/boukharine/works/1930/03/papal.htm



Rafa Larreina (Opus Dei/EH Bildu) eta Marian Beitialarrangoitia

Garitano, Urkullu (Jaungoikoa & Lege Zaharra) eta Munilla

 

Bukharin: "La Révolution permanente en Russie se développe en révolution européenne du prolétariat"

Bukharin (ezkerrean). Kamenev (?) eskuinean. Bill Haywood (?) zutik, eskuin muturrean.
Badirudi Kremlinaren aitzinean daudela, 1918an, Volodarsky oroitzen.

BUKHARIN

Etengabeko Iraultzari buruz

“

La chute du régimen impérialiste a été préparée par toute l’histoire antérieure de la révolution. Mais cette chute & la victoire du prolétariat, soutenu par la paysannerie pauvre, victoire qui a ouvert d’un seul coup des horizons immenses dans le monde entier, ne sont pas encore le commencement d’époque organique... Devant le próletariat russe se pose, plus aigu que jamais, le problème de la révolution mondiale. Tout l’ensemble des rapports qui se sont formés en Europe mène vers cette fin inévitable. Ainsi la Révolution permanente en Russie se développe en révolution européenne du prolétariat.

—Nikolai Ivanovitx BUKHARIN: ‘De la catastrophe du tzarisme à la chute de la bourgeoisie’ (1918), 78. orrialdea; La Lutte de Classesen aipatua, 32.-33. zenbakiak, 1931ko ekaina – uztaila.

Bukharin

   “History moves in contradictions. The skeleton of historic existence, the economic structure of society, also develops in contradictions. Forms eternally follow forms. Everything has only a passing being. The dynamic force of life creates the new over and over again —such is the law inherent in reality. Hegel's dialectics, which Marx placed on its feet, is valuable for this very reason that it grasps the dialectics of life, that it fearlessly analyses the present without being disturbed by the fact that every existence hides within itself the germ of its own destruction.”

—Nikolai Ivanovitx BUKHARIN, Imperialism and World Economy